Zwart-wit foto kleur geven: zo voorkom je AI-fouten

Zwart-wit foto kleur geven doe je in drie stappen. Scan de afdruk op 600 dpi, laat daarna een AI-kleurfilter zijn werk doen (de Colorize-filter van Photoshop, de Colorify-app van Canva of Fotor werken allemaal) en corrigeer huid, kleding en lucht met de hand, in lagen met een lage dekking. Controleer elke kleur die je kunt nagaan, zoals een uniform of een voordeur. Bewaar het origineel en zet het resultaat pas daarna op een kaart.

Dat is de korte versie. De langere gaat vooral over wat de software verkeerd doet, want dat doet ze steeds op dezelfde manier.

Waarom zou je een oude foto een kleur geven?

Omdat de mensen erop er ineens minder vreemd uitzien. Een grootmoeder uit 1948 in grijstinten voelt als geschiedenis. Dezelfde vrouw met een pruimkleurig vest en lichte blosjes op de wangen voelt als iemand met wie je thee zou willen drinken.

Er is ook een praktische reden die elk najaar terugkomt. Een gekleurde familiefoto maakt een veel betere kerstkaart dan een scan van een grijze print, en het is een van de weinige dingen die een kaart uit een sjabloonbibliotheek niet kan nabootsen. Niemand anders staat met jouw oom naast precies die boom.

Kleuren vervangt het origineel niet. Bewaar beide. De zwart-wit afdruk is het bewijs, de gekleurde versie is een interpretatie ervan.

Er is ook een rustiger voordeel. Kleur op een foto dwingt je er echt naar te kijken. Je ziet het patroon op het behang, de broche op het revers, de manier waarop iemand een kopje vasthoudt. Een deel van de waarde zit in het halfuurtje dat je kijkt, en het gebeurt vaak dat je pas een datum of een naam op de achterkant ontdekt omdat je de print eindelijk omdraait.

Wat heb je nodig voordat je begint?

Minder dan je denkt, maar de eerste stap is belangrijker dan welke tool ook.

Begin met de scan. Een telefoonfoto van een print onder een lamp geeft glans en een kleurzweem die de AI graag als informatie leest. Gebruik een flatbedscanner op 600 dpi als je die hebt, of een scanapp die je vlak houdt in gelijkmatig daglicht. Draag katoenen handschoenen als de print kwetsbaar is, en blaas het stof eraf voordat hij op het glas gaat.

Kijk daarna naar de toon van de print. Is hij sepia of vergeeld, zet hem dan eerst om naar neutraal grijs. Adobe adviseert zelf om een zwart-wit aanpassingslaag toe te voegen om de kleur te neutraliseren en een Niveaus-laag om het contrast te corrigeren, voordat je de kleurfilter toepast. Een bruine zweem verwart het model, en dan krijg je bruine gezichten.

Tot slot verwijder je stof en krassen met de helingskwast. Elke vlek die je laat staan wordt later een gekleurde vlek.

Bewaar de scan als TIFF of als PNG van hoge kwaliteit, niet als sterk gecomprimeerde JPEG. Bij elke JPEG-ronde verdwijnt een stukje van de fijne korrel waarmee de kleurfilter onderscheid maakt tussen een mouw en een muur, en dat detail haal je niet meer terug. Werk op een kopie, nooit op het bestand dat je hebt gescand.

Welke tool kies je om zwart-wit foto's kleur te geven?

Hier zou ik niet zoeken naar één winnaar. Verschillende foto's vragen om verschillende tools.

De Colorify-app van Canva is de route met de minste moeite. Je uploadt de foto, opent Apps, kiest Colorify, klikt op Kleur toevoegen en vergelijkt voor en na met een schuifbalk. Daarna kun je de verzadiging en de schuiven cyaan/rood, magenta/groen en geel/blauw iets bijsturen. De app is gebouwd voor snelheid, niet voor controle.

De Colorize-neurale filter van Photoshop is de keuze als de foto er echt toe doet. Je dupliceert de laag, opent Filters, daarna Neurale filters, zet Colorize aan en past aan. Het echte voordeel zit niet in de AI-stap maar in wat erna komt: lagen, maskers en de mogelijkheid om een jas van grijsgroen naar marineblauw te veranderen zonder het gezicht aan te raken. Het kost ongeveer $22.99 per maand, wat fors is voor één foto en verstandig voor een doos vol.

Fotor zit er tussenin. Het is een browsereditor met een enhancer met één klik en kaartsjablonen, en een jaarabonnement van $47.99 op het moment van schrijven. Minder bedieningsopties dan Photoshop, meer dan een simpele upload-en-wacht-website.

Een woord over de gratis uploadsites die hoog scoren op deze zoekterm. Sommige zijn prima voor een eerste blik. Lees wel wat er met je bestand gebeurt, want een familiefoto geef je niet zomaar weg. En wees voorzichtig met enhancer-apps die wekelijks factureren. Remini kost bijvoorbeeld vaak rond $9.99 per week voor Pro, en klachten over de facturatie zijn ruim gedocumenteerd.

Sla ze allemaal over als de foto zwaar beschadigd is. Een gebarsten, verbleekte print kleuren maakt alleen de barsten gekleurd. Herstel eerst, kleur daarna.

Nog één ding over tools: consistentie. Kleur je een reeks, bijvoorbeeld vier foto's van dezelfde kerst in de jaren vijftig voor een familiekaartenserie, gebruik dan dezelfde tool met dezelfde instellingen. Een Photoshop-resultaat naast een webresultaat met één klik zet twee verschillende ideeën over huidskleur op dezelfde schouw, en familieleden merken dat. Het is het soort detail dat je pas ziet als je de prints naast elkaar legt.

Hoe corrigeer je wat de AI verkeerd doet?

Dit is het deel dat de meeste gidsen kort houden. Een kleurfilter voorspelt de meest waarschijnlijke kleur per gebied. Meest waarschijnlijk is niet hetzelfde als echt.

De fouten zijn voorspelbaar. Huid wordt één vlakke beige, terwijl echte huid uit meerdere tinten bestaat, met roziger wangen en koelere schaduwen. Kleding valt terug op gedempte bruin- en grijstinten, omdat die statistisch veilig zijn. Luchten worden een egale lichtblauwe. Alles met opdruk, zoals een bord of een gestipte jurk, is een gok.

Zo pak ik de routine aan na de AI-stap:

1. Zet het gekleurde resultaat op een eigen laag boven het origineel, zodat je altijd even naar het grijs kunt kijken.

2. Zet de algemene verzadiging een tikje lager. Kleurfilters neigen naar fel, en een foto uit de jaren vijftig was zelden zo fel.

3. Voeg voor elke kleur die je wilt aanpassen een nieuwe lege laag toe, zet de mengmodus op Kleur en schilder op ongeveer 40 tot 50 procent dekking in plaats van 100.

4. Doe de huid als laatste, met twee of drie iets verschillende tinten over het gezicht, en houd het wit van de ogen en de tanden iets minder wit dan je denkt.

5. Maak onderweg geschiedenis-momentopnamen, zodat een slecht uur ongedaan te maken is.

De kleurgids van PHLEARN zegt hetzelfde over dekking en over het wit van de ogen in foto's uit de 19e en vroege 20e eeuw. Het is een walkthrough uit 2019, maar het vak is niet veranderd.

Kun je de kleuren vertrouwen?

Gedeeltelijk. En dat moet je eerlijk zeggen als je het resultaat deelt.

Een grijstint in een zwart-wit afdruk komt niet overeen met één kleur. Een middengrijs kan een rode trui zijn of een groene, afhankelijk van de film en het licht. De software raadt op basis van patronen uit haar trainingsdata. Als ik resultaten vergelijk met familiegeheugen, zijn de gokken op haar en huid vaak redelijk, terwijl de gokken op kleding en borden bijna willekeurig zijn.

Doe dus het goedkope speurwerk. Vraag een familielid welke kleur de voordeur had. Kijk op de achterkant van de print, waar iemand vaak een datum schreef. Toont de foto een uniform, een schooljasje of een voetbalshirt, zoek dan de echte kleuren op, want dat zijn de details die een familielid meteen ziet.

Kun je een kleur niet verifiëren, kies dan iets wat bij het tijdperk past en houd het gedempt. Een iets doffe jas die misschien klopt, is beter dan een felle die zeker verzonnen is.

Wat gebeurt er als de foto op een kerstkaart belandt?

Kleur gedraagt zich op papier anders dan op een scherm, en een gekleurde foto is daar gevoeliger voor dan een gewone vakantiefoto.

Schermen gloeien. Papier niet. Een gekleurd beeld dat op je laptop ingetogen lijkt, kan op papier merkbaar vlak worden, en een beeld dat op het scherm fel is, kan op papier modderig worden. Verzacht de verzadiging een beetje als het plan een gedrukte kaart is, en bestel één proef voordat je de hele oplage bestelt. Het punt over papier is dit: een mat papier van 300gsm neemt die zachte kleuren goed op, terwijl een glanzend sjabloonpapier ze vaak kunstmatig laat lijken.

Ook de resolutie telt. De scan van 600 dpi die je aan het begin maakte, geeft je ruimte om op kaartformaat te printen. Een kleine telefoonfoto die je op een voorkant uitvergroot, doet dat niet.

Als je maar een paar kaarten nodig hebt, is een online drukker de verstandige route. Vistaprint heeft bijvoorbeeld artikelen vanaf ongeveer $8 en een uitgebreid aanpassingsmenu, al zijn de upsells bij het afrekenen hardnekkig en varieert de printkwaliteit per productlijn, dus laat eerst een proef maken.

En als je een kaart wilt die eruitziet als illustratie in plaats van alleen getint, is dat een ander vak. Een gekleurde foto blijft een foto. Een aquarel of een rendering in de stijl van een vintage ansichtkaart maakt er iets geschilderds van, en dat is wat wij bij Christmas Card Factory doen.

Is er een slimmere manier dan alles kleuren?

Soms wel. Niet elke oude foto heeft kleur nodig.

Een zwart-wit afdruk op een kerstkaart kan beter staan dan een gekleurde versie, vooral als de foto een sterke compositie en veel contrast heeft. Kleur voegt informatie toe, maar kan ook een kunstmatig gevoel geven als het oorspronkelijke licht het emotionele werk deed.

Mijn vuistregel: kleur een foto als de mensen in kleding en omgeving staan die kleur helpt herkennen. Laat hem staan als het een formele studioportret met dramatisch licht is. Verstuur je één kaart, leg dan beide versies een dag op je bureau. Het antwoord is meestal de volgende ochtend duidelijk.

Voor je gaat printen

Scan vlak op 600 dpi. Neutraliseer het sepia. Doe de AI-stap één keer en daarna de menselijke stap, langzaam. Controleer wat je kunt verifiëren, demp wat je niet kunt checken en bewaar het zwart-wit origineel naast de kleurenversie.

Maak daarna één proefkaart op goed papier voordat je er vijftig bestelt. Het kost een week, en midden in december is een week het verschil tussen een kaart op de post en een excuus op de 27e.