Oude foto's restaureren voor je kerstkaart: stap voor stap

Wie oude foto's restaureren voor een kerstkaart, doet het in een vaste volgorde: reinig de afdruk alleen met een blaasbalgje, scan hem op 600 dpi, herstel de schade op een kopie met een AI-herstelprogramma of een healing brush, en stop voordat de gezichten gladder worden dan ze ooit waren. Maak daarna het bestand groot genoeg voor de kaart. Voor een 5x7 betekent dat minimaal 1500 bij 2100 pixels. De volgorde telt zwaarder dan het gereedschap. Dit is de werkwijze die wij gebruiken, en de plekken waar die stilletjes misgaat.

Waarom herstel je de foto voordat je de kaart maakt, en niet erna?

Hier is het ding met een verstuurde kaart: de foto erop wordt van dichtbij bekeken door iemand die de persoon erop kent. Een kreuk over de kraag van opa die je op het scherm nauwelijks zag, is het eerste wat een neef aan de keukentafel opmerkt.

Een afdruk vergeeft minder dan een telefoonscherm. Een scan die op 800 pixels breed goed uitziet, wordt zacht bij 5x7 inch, en elk stofje wordt een zichtbare witte stip zodra het op 300 gsm karton is gedrukt. Het bestand eerst repareren kost je een avond. Repareren na een drukgang kost je de hele run.

Ik heb dit op de harde manier geleerd. Mijn eerste familiekaart gebruikte een telefoonfoto van een ingelijste afdruk, met reflecties en al. Op het scherm zag het er acceptabel uit. Op papier was het slecht.

Hoe scan je een oude foto zodat de kaart scherp wordt afgedrukt?

Begin bij de afdruk zelf, en doe er zo weinig mogelijk aan. De richtlijnen van de Library of Congress over fotobewaring zijn daar duidelijk over: pak prints bij de randen vast, werk op een schoon en droog oppervlak, en gebruik nooit plakband, plaknotities of paperclips. Voor losse stofdeeltjes adviseren ze een blaasbalgje in plaats van spuitbus of kwast, omdat zelfs zachte haartjes een emulsielaag kunnen krassen.

Sla de tip met isopropylalcohol over die je op sommige restauratieblogs ziet, tenzij je met schimmel op een moderne glanzende print te maken hebt. Op een oude albumine- of zilverprint til je het beeld mee met de vlek, en dat kun je niet meer ongedaan maken.

Twee kleine dingen lonen de moeite. Haal de foto voorzichtig uit magnetische of plakkende albumbladen voordat je scant, vanaf de achterrand. En schrijf niets op de voorkant. Wil je hem labelen, gebruik dan een zacht grafietpotlood op de achterkant, dicht bij de rand.

Is een afdruk broos, in tweeën gescheurd of vastgeplakt aan glas, stop dan. Een papierrestaurateur kost minder dan spijt.

Scan daarna op 600 dpi, in kleur, ook als het een zwart-witfoto is. Sla een TIFF op als onaangeroerd origineel. Een kleurenscan houdt het vergelen en de vlekken apart van de tonen, en dat maakt ze later makkelijker te corrigeren. Maak een kopie om te bewerken. Het origineel wordt nooit meer aangeraakt.

Waarom 600? Een 3x5 afdruk op 600 dpi levert 1800 bij 3000 pixels. Dat is genoeg om een gezicht uit te snijden en toch een 5x7 kaart te vullen op de 300 dpi die drukkers willen. Scan je op 300, dan houdt een kleine portretafdruk niets meer over zodra je hem vergroot.

Leg de afdruk plat tegen de hoekgeleider, sluit het deksel langzaam zodat je geen stof op het glas blaast, en scan twee keer als de print krult. Veeg het glas tussen sessies af met een pluisvrije doek. Een haar op het glas staat op elke scan, tot je het opmerkt.

Welk herstelprogramma is het geld waard?

Dat hangt af van de schade, en eerlijk gezegd van het aantal foto's. Een verbleekte afdruk met een paar krasjes is een klus van tien minuten. Een stapel van veertig met waterschade is een weekend, en het gereedschap dat je kiest bepaalt of dat weekend prettig is.

Voor een of twee foto's met lichte verkleuring is een browsertool met een verbeter- en herstelknop genoeg. Fotor doet kleurherstel, krasverwijdering en scherpte in de browser, en het jaarabonnement Pro kost ongeveer $48 als je een export zonder watermerk wilt.

Remini is de naam die de meeste mensen kennen, en het is de tool die ik voor deze klus zou overslaan. Hij is gebouwd om gezichten agressief te verbeteren, hij wordt wekelijks afgerekend (rond de $9.99 per week voor Pro op het moment van schrijven), en hij geeft je overgrootmoeder met gemak een glimlach die ze nooit had. Probeer je hem toch, gebruik dan de gratis versie, vergelijk met je scan, en zeg op voordat de proefperiode afloopt.

Voor echte schade, zoals ontbrekende hoeken, gescheurde kreuken en vlekken over een gezicht, geven Photoshop's Generative Remove en de healing brushes je controle over wat er verandert. Ze hebben ook een leercurve. Voor $22.99 per maand is het alleen zinnig als je het hele album wilt doen, niet één portret.

Zijn je scans klein of zacht in plaats van beschadigd, dan is opschalen het echte probleem, en Topaz Photo AI is het specialistische programma daarvoor. Het is alleen als abonnement verkrijgbaar, voor $199 per jaar, dus ik zou het niet kopen voor één kaart. Maar digitaliseer je een doos vol 4x6 prints voor een familiearchief, dan houden de scherpte en vergroting het op afdrukformaat beter dan de gratis opties.

Welke schade kun je thuis oplossen, en welke niet?

Verbleking, lichte krassen, stofvlekjes en één schone kreuk vallen allemaal onder wat je thuis kunt doen. Contrast- en tooncorrectie pakken het eerste aan, een healing brush de rest, en elk duurt een paar minuten per foto zodra je er twee of drie hebt gedaan.

Vergeling en zilvering zijn lastiger. Vergeling lukt goed als je in kleur hebt gescand, omdat je het kanaal voor kanaal terug kunt trekken. Zilvering, de metaalachtige glans die over de donkere delen van oude zilverprints kruipt, is een oppervlakte-effect dat scanners overdrijven. De print een paar graden kantelen op het glas, of onder een lichte hoek scannen en het bestand daarna rechttrekken, temt het vaak beter dan welk filter ook.

Waterschade, schimmel, losgeraakte emulsie, en alles waarbij een deel van een gezicht simpelweg weg is, hoort bij een professional. Een goede restaurateur bouwt een ontbrekend oog na aan de hand van het andere oog en het omringende licht, en zegt eerlijk wanneer er te weinig overblijft. Vraag om een voor- en na-voorbeeld van een vergelijkbare afdruk, en bewaar je eigen scan voor het geval je het resultaat niet eens bent.

Hoe ver ga je voordat het niet meer op je grootmoeder lijkt?

Niet zo ver als het gereedschap je toestaat. Dit is de fout die ik maakte met de trouwfoto van mijn eigen familie: ik liet een gezichtsverbeteraar twee keer lopen, en het resultaat was scherp, egaal, en niemand die ik herkende. De ogen stonden een beetje te wijd. De huid had geen leeftijd meer.

AI-herstelprogramma's vullen gaten in door te gokken, en een gok op een gezicht is een gok over een echt mens. Behandel hun output als een concept. Zet de herstelde kopie naast de onaangeroerde scan op volledige grootte en controleer drie dingen: de vorm van de ogen, de lijn van de mond, en alles wat het programma in de achtergrond heeft verzonnen, zoals extra knopen of een nieuw raampatroon.

Een goede vuistregel: repareer wat de camera en de decennia hebben aangericht, en laat staan wat de persoon zelf deed. Haal de kreuk weg, maar houd het toeknijpen van de ogen. Herstel het contrast, behoud de korrel. Korrel is wat een foto uit 1962 laat lijken op 1962, en een kaart zonder korrel lijkt op een stockfoto van een gezin uit 1962.

Kleur de foto niet in, tenzij de familie dat wil. Inkleuren is een tweede, aparte beslissing, en het bestaat vooral uit gokken over kledingkleuren die nergens zijn genoteerd.

Maakt een herstelde foto uit als je kaart geschilderd is?

Het maakt meer uit dan je zou denken, al op een andere manier. Sjabloonservices zoals Shutterfly zetten je foto in een rand en drukken hem zoals hij is, dus elke kras en vlek die je laat staan, staat op de kaart. Dat is prima als je een strakke fotokaart met een folierand wilt. Ze kunnen grote volumes aan en leveren snel.

Een geschilderde weergave is anders. Ons model maakt van een foto een aquarel, oliepastel of vintage ansichtkaartlook, en de schilderstap effent stof en fijne krasjes vanzelf glad. Wat het niet kan, is een ontbrekend gezicht verzinnen of een modderige scan met lage resolutie redden. Zijn de ogen in de bron verloren, dan heeft het schilderij niets om zich aan vast te houden, en krijg je een beleefde waas.

Herstel dus voor structuur, niet voor glans. Maak de gezichten schoon en het contrast eerlijk, en lever het bestand dan aan. Een snelle ronde op 600 dpi en een zachte reparatie levert een betere geschilderde kaart op dan een uur overbewerken.

Een notitie over het formaat. Voor een 5x7 kaart lever je minimaal 1500 bij 2100 pixels, en 300 dpi op de uiteindelijke afmeting is het getal om vast te houden. Een oude afdruk die strak op één gezicht is bijgesneden, komt vaak tekort, en dat is een extra reden om groot te scannen.

Waar bewaar je de originelen als je klaar bent?

In het donker, en niet op zolder. De Library of Congress adviseert een koele, droge en stabiele plek: 30 tot 50 procent relatieve luchtvochtigheid en 70°F of lager, en het noemt zolders en kelders als plekken die je moet mijden. Een gangkast aan een binnenmuur doet het werk.

Gebruik fotoveilige hoesjes en dozen, dat wil zeggen materialen die aan ISO 18902 voldoen en de Photographic Activity Test doorstaan. Vermijd albums met plakkende of magnetische bladen, want die veroorzaken precies de schade die je net een avond hebt weggewerkt.

Bewaar de 600 dpi TIFF-master op twee plekken, bijvoorbeeld op een harde schijf en in een cloudmap. De afdruk kan verder verbleken. De scan niet.

Voordat je op print drukt

Een korte checklist, in de volgorde die het meeste verdriet bespaart. Reinig met een blaasbalgje. Scan op 600 dpi in kleur. Bewerk een kopie. Controleer het gezicht op volledige grootte naast het origineel. Maak het bestand op maat voor de kaart. Leg de print terug in een doos die hem niet opeet.

Het is half oktober, en dan wordt dit geen hobby meer maar een deadline. Begin je deze week met scannen, dan heb je tijd om te herstellen, na te kijken en te drukken voor de postdrukte. Wacht je tot december, dan kies je tussen een haastige restauratie en een kaart zonder opa erop.